اثر کوتاهمدت مالچ نفتی بر پویایی پوشش گیاهی؛ تلفیق رویکردهای بومشناختی و سنجش از دور
فرسایش بادی یکی از پیامدهای بیابانزایی است و از جمله فرآیندهای طبیعی محسوب میشود که عمدتاً در شرایط خشک و در سرعتهای بالای باد رخ میدهد.
استفاده از مالچهای نفتی یکی از روشهای رایج برای تثبیت تپههای شنی است. هدف از مطالعه حاضر، بررسی اثرات کوتاهمدت مالچ نفتی بر ویژگیهای پوشش گیاهی، شامل پوشش و تنوع، و امتیاز وضعیت مرتع (RCS) با استفاده از رویکردهای تلفیقی بومشناختی و سنجش از دور در مناطق خشک جنوب غربی ایران است.
روش بررسی
در این پژوهش، یک بررسی پوشش گیاهی در سال ۲۰۱۹ در منطقه مالچپاشیشده با نفت و منطقه شاهد انجام شد. همچنین شاخص پوشش گیاهی سنجش از دور (MSAVI) برای سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹ محاسبه شد تا تغییرات پوشش گیاهی در بازه مورد نظر ارزیابی شود.
نتایج اصلی مطالعه
| مؤلفه مورد بررسی |
نتیجه گزارششده |
| پوشش گیاهی |
یک سال پس از تیمار، پوشش گیاهی در منطقه مالچپاشیشده با نفت نسبت به منطقه شاهد افزایش قابل توجهی داشت (۳۰ ± ۱۷.۱۱ در مقابل ۱۷ ± ۵.۴۴ درصد). |
| لاشبرگ |
میزان لاشبرگ در منطقه مالچپاشیشده با نفت بیشتر از منطقه شاهد گزارش شد (۴.۶ ± ۲.۱۸ در مقابل ۰.۹۴ ± ۱.۵۵ درصد). |
| خاک لخت |
میزان خاک لخت در منطقه مالچپاشیشده کاهش یافت (۶۵.۲۰ ± ۱۷.۳۴ در مقابل ۸۲.۳۱ ± ۵.۸۴ درصد). |
| تنوع گونهای |
شاخصهای تنوع شامل یکنواختی گونهای، شاخص شانون و شاخص سیمپسون با اعمال مالچ نفتی کاهش یافتند (بهترتیب ۸۸٪، ۶۳٪ و ۷۱٪). |
| امتیاز وضعیت مرتع (RCS) |
امتیاز وضعیت مرتع در منطقه مالچپاشیشده با نفت به طور قابل توجهی بالاتر از منطقه شاهد بود (۲۲ ± ۱.۸۶ در مقابل ۱۲ ± ۰.۸۸؛ P < ۰.۰۰۱). |
| شاخص MSAVI |
مقایسه شاخص MSAVI بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۹ نشان داد که پوشش گیاهی حدود ۴۴.۸ درصد افزایش یافته است. |
تفسیر نتایج
نتایج این مطالعه نشان میدهد که مالچ نفتی در کوتاهمدت میتواند با افزایش پوشش گیاهی، افزایش لاشبرگ و کاهش خاک لخت، به بهبود برخی شاخصهای وضعیت مرتع کمک کند.
با این حال، کاهش شاخصهای تنوع گونهای نشان میدهد که افزایش پوشش گیاهی الزاماً به معنای بهبود همه جنبههای اکولوژیکی نیست. بنابراین ارزیابی اثرات مالچ نفتی باید همزمان بر پایه شاخصهای پوشش، تنوع، وضعیت مرتع و شرایط مدیریتی منطقه انجام شود.
بر اساس نتایج، کاشت گونههای بومی خوشخوراک در منطقه مالچپاشیشده و حذف چرای دام میتواند احتمالاً مزایای تیمار مالچ نفتی را افزایش داده و به بهبود امتیاز وضعیت مرتع کمک کند.
مشاهده و دانلود مقاله: «اثر کوتاهمدت مالچ نفتی بر پویایی پوشش گیاهی؛ تلفیق رویکردهای بومشناختی و سنجش از دور» 👈🏻